انواع سنتروم50
رده بندی آسکومیست ها52
طبقه بندی قارچ آسپرژیلوس57
خانواده تریکوکوماسه Trichocomaceae57
خصوصیات جنس Emericella59
طبقه بندی قارچ های حقیقی62
میکروبیولوژی قارچ آسپرژیلوس64
مرفولوژی((Morphology65
A. flavus link65
A. Parasiticus speare66
اکولوژی قارچ های آسپرژیلوس67
عوامل موثربررشدقارچ وتولیدسم70
نشانه ها و قارچ مولد77
چرخه بیماری و ابیدمیولوژی77
تعریف مایکوتوکسین و تاریخچه79
تعریف و تاریخچه ی آفلاتوکسین80
قوانین جهانی مربوط به مایکوتوکسین ها83
خصوصیات آفلاتوکسین84
توکسین های قارچیMycotoxins85
تاثیر آفلاتوکسین ها بر سلامت انسان86
تاثیر آفلاتوکسین روی حیوانات87
روش های سنجش و اندازه گیری آفلاتوکسین88
فصل سوم91
نمونه برداری91
آماده سازی نمونه ها جهت کشت و تعیین میزان آلودگی به قارچ آسپرژیلوس و میزان آفلاتوکسین.92
تهیه آب پیتون 1/ 0درصد93

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

آماده کردن کلران فنینل کل93
آماده کردن دی کلران93
تهیه محیط کشت اختصاصی (AFPA)93
تهیه سوسپانسیون94
کشت نمونه ها95
فصل چهارم96
بررسی مقایسه اختلاف میانگین تعداد کلنی های به قارچ آسپرژیلوس فلاووس در نمونه های پسته96
شدت آلودگی نمونه های پسته به A.flavus97
استخراج آفلاتوکسین ازنمونه های پسته98
رابطه کلنی زایی (تعداد کلنی در هر گرم پسته) و میزان آفلاتوکسین B1 در نمونه های پسته99
بحث:100
پیشنهادات107
منابع وماخذ108
فهرست تصاویر
تصویر 1- 2خوشه پسته خنجری12
تصویر2- 2رقم اوحدی13
تصویر3- 2رقم اکبری15
تصویر4- 2رقم کله قوچی16
تصویر 5- 2رقم احمدی آقایی.17
تصویر6-2روابط فیلوژنتیک بین سه انشعاب اصلی(شامل Archaea،Bacteria وEukaryota)موجودات زنده که دربرگیرنده سلسله های مختلف است(برگرفته ازKirk etal.2001)35
تصویر 7-2 تبدیل مستقیم سلول تخم(زیگوت)به آسک (ازمؤلف)41
تصویر 8-2- فرم غیر جنسی آسپرژیلوس فلاووس (اقتباس از کتاب سلسله قارچ ها .خداپرست )61
تصویر شماره 1-3 : مرحله خسیانیدن92
تصویر 2-3 – کلنی و نمونه جداسازی شده قارچ (میکروسکوپی )93
تصویر شماره 3-3 مراحل آماده سازی و کشت نمونه95
فهرست جداول
جدول شماره 1-2درصدترکیبات شیمیایی مغز پسته دهان بست وخندان رقم فندقی ابراهیمی17
جدول شماره 2-2:تعدادی از خصوصیات ارقام مورد مطالعه وتجاری در ایران18
جدول(3-2) سلسله قارچها با پنج سلسله مهم دیگر مقایسه شده اند.35
جدول 4-2 برخی از تلئمورف های مرتبط به جنس Aspergillus60
جدول5-2 خصوصیات افلاتوکسین86
جدول 1-4- مقایسه اختلاف میانگین تعداد کلنی های به قارچ آسپرژیلوس فلاووس در نمونه های پسته97
جدول شماره 2-4: تجزیه واریانس شدت آلودگی نمونه ها به آفلاتوکسین(ng/g)98
جدول شماره3-4 بررسی میزان آلودگی تیمار ها به انواع آفلاتوکسین (B1 ، B2 ،G1و G2 ).99
جدول 4-4 ضریب همبستگی100
فهرست نمودار
نمودار1-4-بررسی میزان آلودگی نمونه های پسته به قارچ آسپرژیلوس فلاووس96
نمودارشماره2-4 ضریب همبستگی تعداد کلنی و مقدار آفلا توکسینB1100
چکیده
آلودگی میوه پسته به آفلاتوکسین از جمله مسائلی است که مشکلات زیادی در تولید،مصرف و صادرات پسته بوجود آورده است با توجه به اهمیت موضوع ، میزان آلودگی پسته های دهان بست و آب خندان و نیمه خندان به آفلاتوکسین مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت.بمنظور مطالعه میزان آلودگی پسته های دهان بست و آب خندان به قارچهای گروه A. flavus وآفلاتوکسین. تعداد6 نمونه پسته دهان بست رقم احمد آقایی، یک نمونه بعنوان شاهد وپنج نمونه دیگر در مدت زمان های 1و2و3و4و5 روز در آب یخ خیسانیده شد . سپس بطور مکانیکی خندان و در آفتاب خشک گردید. یک نمونه آب خندان رقم احمد آقایی و یک رقم اکبری موجود در بازار و یک رقم پسته نیمه خندان خنجری(هر نمونه سه کیلو گرم ودر سه تکرار) تهیه و بمنظور تعیین میزان آلودگی به قارچ A. flavus،100گرم از هر نمونه مغز وسپس آسیاب وارزیابی انجام گرفت. نمونه ها پس از آسیاب به روش کشت رقتی در رقتهای 1 -10 و 2 – 10 در سطح پتری های حاوی محیط کشت اختصاصی (AFPA) Aspergillus Flavus Parasiticus Agarکشت گردید.3 تا 7 روز بعد از کشت کلنی های قارچ A. flavus رشد کرده در سطح پتریها شناسایی و شمارش گردید. و با شمارش کلنی های قارچ A. flavus در سطح پتری های مختلف ، اختلاف میانگین تعداد کلنی قارچ توسط آزمون چند دامنه ای دانکن در نمونه های مختلف با هم مقایسه شد. در سنجش میزان آلودگی به آفلاتوکسین، 27نمونه مورد ارزیابی قرار گرفت. اندارگیری میزان آفلاتوکسین موجود در نمونه های پسته به روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) انجام گرفت.نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد از 9 نمونه پسته مورد آزمایش، پسته های دهان بست و آب خندان احمد آقایی و اکبری هیچ گونه آلودگی به قارچ A.flavus و آفلاتوکسین نداشتند و پسته های نیمه خندان خنجری دارای بیشترین سطح آلودگی را به قارچ A.flavus وآفلاتوکسین نسبت به پسته های دهان بست وآب خندان نشان داده اند ومیزان آلودگی به آفلاتوکسین های B1،B2 ،G1 ،G2 چند برابر حد مجاز بود..تجزیه آماری داده ها نشان داد بین تیمار ها یا ارقام از لحاظ آلودگی به قارچ A.flavus وآفلاتوکسین در سطح احتمال 1% اختلاف معنی داری وجود دارد .
واژه های کلیدی: پسته- آب خندان- دهان بست – قارچ آسپرژیلوس- آفلاتوکسین
فصل اول
کلیات
مقدمه‌:
پسته، میوه باستانی و با ارزش از گروه مغزه ها، در میان خشکبار به سلطان مغز ه ها شهره است. ارزش غذایی، خوشمزگی، راحتی هضم، کالری بالا، ویتامین ها و مواد معدنی مناسب، از ویژگی هایی است که پسته را در میان سایر مغزه ها برتر می نمایاند. بیش از 50 درصد کل محصول پسته جهان با متوسط سالیانه 235 هزار تن در سال متعلق به ایران است. که ضایعات آن بالغ بر 60 هزار تن است. صادرات پسته فقط از نوع خندان وتولید خلال پسته بوده و پسته های درجه 3 و4 و دهان بست حتی در داخل کشور بازار کمتری دارند.با وجود آنکه 5/6% کل تولید پسته کشور، حدود 15000 تن در سال، پسته های دهان بست است که هیچ گونه عملیات بهینه سازی و تولید محصولات فرعی جدید برای این نوع پسته انجام نشده است. از طرفی خواص تغذیه ای این قبیل پسته ها از انواع مرغوب آن کمتر نیست و می توان با بکارگیری تکنولوژی پیشرفته ارزش این نوع محصول را تا چند برابر افزایش داد.
قارچهای گروه A. flavus از مهمترین گونه های این جنس می باشد که قادرند برروی طیف وسیعی از محصولات غذایی تولید متابولیتهای ثانویه تحت عنوان آفلاتوکسین نمایند، این ترکیبات بسیار سمی اند و سرطان زا بودن آنها اثبات شده است .این موارد همواره سلامت بشر را تهدید کرده و موجب مرگ و میر انسان ها و حیوانات می شود )محمدی مقدم 1390).
از زمان کشف آفلاتوکسین، در دهه 1960،A .flavus به عنوان متداول ترین قارچ آلوده کننده مواد غذایی در منابع علمی همواره ذکر گردیده است،که نشانگر اهمیت اقتصادی این قارچ می باشد. این قارچ تمایل ویژه ای برای آلودگی دانه های آجیلی و روغنی و غلات از خود نشان می دهد. بادام زمینی، ذرت، گندم، برنج، پسته، و بادام از عمده ترین محصولاتی هستند که به وسیله این قارچ مورد تهاجم قرار می گیرند. ارزش اقتصادی حاصله از صادرات پسته در ایران بیش از یک میلیارد دلار در سال می باشد که دومین منبع درآمد ارزی بعد از نفت محسوب می شود که این خود گواه بر اهمیت فوق العاده این محصول است که نیاز مبرم به بهینه سازی یشتر محصول در سطح جهانی دارد.
تاکنون 18 نوع آفلاتوکسین شناسایی و ذکر شده است که از میان آنها 13 نوع آفلاتوکسین هایی هستند که به طور طبیعی تولید می شوند. عمده ترین این ترکیبات آفلاتوکسین های B1، B2، G1، G2 می باشند (شهیدی1357).
آفلاتوکسین ها یک گروه ساختاری می باشند که جزء متابولیت های ثانویه به شمار می روند (علوی 1383).
تحقیقات حول موضوع آلودگی به آفلاتوکسین ابتدا در خصوص قارچ شناسی پس از برداشت، بیماری شناسی و سم شناسی متمرکز گردید. هر چند که در اواسط دهه 1970 آلودگی به آفلاتوکسین در مرحله پیش از برداشت در محصول ذرت در ایالات متحده و هندوستان کشف شد. و در دهه حاضر، آفلاتوکسین به خاطر آن که ذرت دانه ای ،بادام زمینی، مغزیات درختی و تخم کتان را پیش از برداشت آلوده می کند مورد توجه قرار گرفته و به شکل مشکلی حاد در آمده است، در حال حاضر، بالغ بر50 کشور محصولات غذایی انسان وخوراک دام را از لحاظ بروز آلودگی به مایکوتوکسین ها به ویژه آفلاتوکسین تحت نظارت دارند به طور معمول، مقررات خاصی در مورد مواد خام و فرآوری شده اعمال می گردد.
امروزه آلودگی محصولات کشاورزی به آفلاتوکسین ها یکی از مهمترین مشکلات بهداشت جامعه جهانی بوده و کشور های مختلف با توجه به خطرات جدی مایکوتوکسین ها، مقررات ویژه ای برای تولید، مصرف و واردات مواد غذایی تنظیم نموده اند و اکثر کشور ها حساسیت ویژه ای نسبت به آلودگی مواد غذایی به قارچهای جنس Aspergilusو آفلاتوکسین حاصل از آن دارند (علامه و رزاقی،1381)
از سال 1971 که بخشی از پسته صادراتی ایران و ترکیه به دلیل آلودگی در آمریکا توقیف شد آفلاتوکسین اهمیت زیادی در محصولات خشکباری ایران پیدا کرد. پس از برگشت محموله پسته صادر شده به آمریکا به دلیل آلودگی به آفلاتوکسین این مسئله در مراکز تحقیقاتی کشور مورد توجه قرار گرفت.بنابر این با توجه به اهمیت موضوع ،جنبه های مختلف موضوع آلودگی پسته به قارچ A.flavus و آفلاتوکسین باید به طور جد مورد مطالعه و برسی قرار گیرد.
فصل دوم
بررسی منابع
ریشه یابی واژه پسته
کلمه پسته یک واژه ایرانی بسیار کهن است. منشأ و اصل این کلمه به سرزمین مبدا و گهواره اولین درختان پسته جهان مربوط می شود. بنابراین کلمه پسته از گویش مردمان مستقر در محدوده پسته خیز ایالت خراسان اخذ شده است . اگر بخواهیم محدوده دقیق تری از منشا این کلمه ترسیم کنیم با ترسیم یک چهار ضلعی بر روی نقشه جغرافیایی موقعیت این محدوده دقیقاً مشخص می شود به طوری که چهار شهر خراسان قدیم در چهار گوشه این چهار ضلعی قرار گیرد. به این ترتیب که شهر طالقان (مرکز ولایت تخار) در شرق شهر بیقهق (سبزاوار کنونی ) در غرب ، و شهر بخارا در شمال و شهر هرات در جنوب این محدوده واقع می شود. محدود هفوق در واقع دامنه اصلی و قدیمی پراکنش درختان پسته خودرو است به علاوه تراکم انبوه جنگل های پسته خودرو در میانه این محدوده در نواحی بلخ و باد غیس و زور آباد جام از شرق به غرب در جنوب جیحون تمرکز یافته است در واقع واژه ایرانی پسته از نواحی پشته خیز خراسان در جنوب جیحون منشا گرفته و به مناطق شمالی رود جیحون (ماور النهر ) سرایت کرده است و از همین نواحی درختان پسته و وجه تسمیه ایرانی آن به سایر نواحی جهان راه پیدا کرده است .(صفحه 38 ، شناخت تاریخی پسته ایران )واژه ایرانی “پسته” و منشاء آن کلمه پسته یک واژه ایرانی است که از گستر پهناور رویشگاه های طبیعی درختان پسته در شمال شرقی ایران و شمال سرزمین خراسان قدیم و ماور النهرمنشاء دارد. بسیاری از مستندات و شواهد تاریخی موجود نشان می دهد ،که نام ایرانی “پسته” و درخت آن از همین محدوده پهناور، که جنگل ها وتوده های درختی پسته خودروی در کوه ها و دامنه های آن بسی انبوه بوده به دیگر قلمرو های ایرانی رفته و بعدها به اقوام وملل قدیم جهان معرفی شده است. شواهد ودلایلی نیز وجود دارد که لفظ “پسته” بر گرفته از صدای شکستن دانه پسته محصول درختان خودروی جنگلی بوده در سری اسامی پارسی کهن و پارسی میانه و فارسی کنونی در وجوه “پیستک”،”پیسته”و “پسته” یک “نام آوا” یا کلمه صوتی است. نام درخت پسته در زبان های یونانی و لاتین و سایر زبان های اروپایی و نیز در زبان های (onomato poeia)عربی ، ترکی ، روسی ، ژاپنی و. ماخذ است. وجه تسمیه ایرانی این درخت است . که در ادوار مختلف به ملل دیگر معرفی شده است. نام این درخت در پارسی قدیم پیستاکا و پارسی میانه (پهلوی) پیستاک بوده است ؛ که در فارسی متأخر پسته تلفظ شده است.
تاریخچه درخت پسته
شناخت اولیه انسان از پسته پس از ملاحظه درخت خود روی آن صورت گرفته . بنابراین مبدا درختان محدود سرزمینی است که رویشگاههای طبیعی پسته در آن واقع بوده است. مطابق مستذات تاریخی و موجود چنین محدوده ای در قلمرو فرهنگی ایران بوده که در شمال شرقی آن استقرار یافته رویشگاه اصلی و اولیه درختان پسته است. حد غربی دامنه رویش درختان پسته تا نواحی نیشابور و حد شرقی آن تا نواحی بلخ در دو سوی جیحون بوده است. در این فاصله جنگل ها و توده های درختی و تک درختان پسته از دورترین ادوار تاریخ موجود بوده و گزارشهای مستندی نیز درباره آنها باقی مانده است . گذشت زمان و حوادث طبیعی و مخصوصاً ویران گریهای انسانی ضایعات فراوان و سنگینی بر پوشش جنگلی درختان پسته در این نواحی وارد کرده با این همه بقایای آنها برجای مانده است . بقایای موجود و نیز مستندات تاریخی فراوان محدوده مبدا اولیه درختان پسته جهان بوده و کلمه ایرانی پسته از گویش اهالی این محدوه اخذ شده و همراه با معرفی محصول پسته به اقوام و ملل دیگر زبانهای آنها راه یافته است . در واقع پسته محصول سرزمین پارت بوده است. که به عنوان یک خوراکی نیرو بخش و استراتژیک ( کم حجم و سرشار از مواد و ترکیبات غذایی) از آن مصرف می کرده اند . مسلماً آشنایی ملل دیگر با پسته از طریق صادرات همین محصول بوده و آنها تا قرنها بعد درخت پسته را در اختیار نداشته اند. در خارج از قلمرو فرهنگی ایران با سابقه ترین نواحی که به داشتن محصول پسته در منابع اسلامی وصف شده، سواحل آفریقایی مدیترانه م به ویژه سرزمین تونس است.
رده بندی گیاه شناسی:
پسته تنها گونه ، در میان 11 گونه جنس پسته می باشد که میوه خوراکی و تجاری دارد. تمامی گونه های پسته با خصوصیت توانایی آنها به تراوش تربانتین و یا صمغ شناخته می شوند . ولی نام پسته عموماً برای پسته خوراکی و تجارتی به کار می رود. نام لاتین پسته (Pistacia vera L. ) است. که عضوی از خانواده ( Anacardiaceae ) می باشد. بنه، بادام هندی ، عشقه و بلوط سمی درخت فلفل و سماق از این خانواده هستند. درخت پسته دارای برگ های شانه ای مرکب می باشد ودر کنار هر برگ یک جوانه جانبی ساده وجود دارد. اکثر این جوانه های جانبی به آغازنده های گل آذین تغییر می یابند و در سال بعد میوه تولید می کنند. بنابراین پسته محصول خود را روی شاخه های یکساله به صورت جانبی تولید می کند. پسته از نظر عادت ریشه دهی درختان ریشه عمیق دسته بندی می شود ؛ که دارای سیستم ریشه گسترده و قوی بوده و به اعماق زمین فرومیرود. بنابراین پسته به دروه های طولانی مدت خشکی سازگاری دارد. یکی دیگر از ویژگی های درخت پسته، دروه طولانی نونهالی می باشد. و بعد از پنج سالگی مقدار کمی محصول تولید می کند. نیاز مناطق مساعد جهت تولید پسته دارای تابستانهای گرم و خشک و طولانی و زمستانها نسبتاً سرد هستند. پسته در نواحی با واحد حرارتی 2200 تا 2800 بهترین رشد را دارد.(شیبانی و همکاران ، 1347 ) زیست شناسی فیزیولوژیکی درختان پسته سه مسله فیزیولوژیکی مهم دارند، اولین مساله سال آوری ، تولید محصول سنگین (زیاد) در یک سال و تولید محصول سبک (کم) در سال دیگر، دومین مساله ، تولید میوه پوک یا میوه نیم مغز و سومین مساله نولید پسته ناخندان ، ارزیابی شرایط منطقه کاشت و اصلاح فیزیکی خاک پسته مشابه سایر خشکبارها در خاک اولی یکنواخت و عمیق به بالاترین و بهترین کیفیت به عمل می آید.خاک لوم رس بهترین ترکیب را از نظر نفوذپذیری با حفظ ظرفیت کافی نگهداری آب و تهویه ناحیه ریشه را فراهم می کند اما این چنین خاک های آبرفتی خیلی گران است و بندرت در دسترسی هستند. بنابراین خیلی از باغ های جدید در خاک هایی دارای محدودیت برای رشد درخت پسته گسترش یافته اند
سطح زیر کشت
کشت و تولید پسته در دنیا
هم اکنون کاشت پرورش درختان پسته در مناطق مختلف جهان صورت می پذیرد. در قاره آسیا بجز مناطق روش طبیعی درختان پسته در کشورهای سوریه، ترکیه، اردن، قبرس، لبنان، یمن، چین و فلسطین پرورش می یابد. در قاره اروپا کشورهای ایتالیا و یونان، و در قاره آفریقا کشورهای تونس و مغرب و در قاره آمریکا، در ایالات متحده درختان پسته کشت می شود. (ابریشمی،1373) . براساس آخرین اطلاعات سازمان خواربار و کشاورزی جهانی (FAO)سطح زیر کشت پسته به مرز 600000 هکتار رسید. همین سازمان مقدار تولید جهانی پسته را مرز700000 تن گزارش کرد که با متوسط عملکرد در دنیا 5/1 تن در هکتار گزارش کرده است.(آمار خوابار جهانیFAO)
سطح زیر کشت و تولید در ایران:
درخت پسته در ایران در گستره ای با عرض جغرافیایی 28 تا 38 درجه و ارتفاع 1200 تا 1600 متر از سطح دریا قابل کشت است. با توجه به آمار نامه زراعی سال 80-79، سطح زیر کشت نهال و درختان بارور در استان های کرمان، یزد، خراسان، فارس، مرکزی، سیستان و بلوچستان، اصفهان، قزوین، قم، تهران، هرمزگان، به ترتیب 283171 ،3380 22334 ، 14030 ، 5597 ، 5276 ، 4140 ، 3743 ، 1644 ، 330 و 226 هکتار بوده است افزون بر این، در استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، کرمانشاه، لرستان، زنجان، گلستان، گیلان و اردبیل نیز پسته کشت می شود که سطح زیر کشت آن کمتر از 150 هکتار است. بر پایه آمار نامه سال زراعی 1389 ، سطح زیر کشت پسته کشور، 420 هزار هکتار برآورده شده است که 23/74 درصد آن درختان بارور 67/25 درصد دیگر نهال است. براین اساس، میزان تولید پسته کشور حدود 235 هزار تن می باشد که استان کرمان با 1/65 درصد جایگاه نخست و استان یزد، خراسان، فارس به ترتیب با 81/12 ، 46/8 ، 24/4 درصد در جایگاه های قرار دارند. عملکرد پسته در ایران حدود تن در هکتار می باشد. (سمیع و همکاران1384 FAO,2004,).
ارقام پسته
تنها پسته خوراکی که به صورت تجاری در بازار به خرید و فروش می رسدگونه P.vera است. بعلاوه بعضی ژرم پلاسم های وحشی تحت نامه های مختلف و در جمعیت های زیاد در مرکز آسیا و ترکیه دیده میشود و این گونه بطور وسیعی در مناطق مدیترانه ای و خاورمیانه ازیاد یافته است، چندین گزارش وجود دارد. (Hormoza et al.,1994) که رومانس اولین کسی بود که پسته اهلی را به مناطق مدیترانه ای برد و گسترش داد. پسته های وحشی از نظر اندازه معمولاً نسبت به پسته اهلی کوچکتر بوده و یک سانتی متر طول داشته و غیر خندان هستند. البته در بین پسته های وحشی نیز از نظر اندازه و دیگر خصوصیات تنوع زیاد وجود دارد بخصوص پسته های وحشی در نواحی باگیتر ترکمنستان و ایران مرکز تنوع پسته گزارش شده است.(whitehouse,1957) اروپائیها از نظر طعم تفاوت هایی بین پسته های تولید شده در اطراف مختلف جهان را تشخیص داده اند. بطوریکه پسته سیلیان در قرن هجوم بوسیله اروپاییان بهتر پسته در آن زمان بوده است، پسته این منطقه اکثراً کوچک، غیر خندان و دارای مغز سبز پر رنگ بوده است . پسته تولید شده در کشورهای شرق خاورمیانه از نظر اندازه بزرگ بوده و حاوی مرکز زرد رنگ بوده و برخی آن از نظر مزه و طعم کمتر مورد توجه قرار گرفته است، دیگر ارقام پسته که در تونس و کشورهای همسایه آن تولید می شوند. اکثراً از نظر اندازه کوچک بوده، طعم خوبی داشته ولی از نظر طعم بهترین ارقام نیستند. بسیاری از ارقام پسته که در کشورهای مختلف تولید می شوند. خصوصیات مختلفی بخصوص از نظر شکل میوه و رنگ مغز که از زرد روشن تا سبز پر رنگ در بین آنها دیده می شود، دارند. یک نظر سنجی در بین مصرف کنندگان پسته آمریکا مشخص نمود. که مصرف کنندگان پسته بادامی شکل و کشیده باشد و چه گرد و فندقی شکل باشد تفاوتی بین مصرف کنندگان دیده نشد ولیکن مصرف کنندگان اروپایی معمولاً پسته های فندقی شکل را بیشتر ترجیح می دهند برخی دانشمندان از جمله مارانتو (Maranto) اعتقاد دارد که پسته ایتالیایی طعم بسیار خوبی دارند. اگر چه پارافیت (parfit) ارقام ایرانی را بهترین از نظر طعم داشته است.به هر حال طعم و مزه پسته در انتخاب رقم نکته ای است که باید توسط باغداران مد نظر قرار گیرد. در یک مطالعه توسط کادر و همکاران در سال 1982 با استفاده از یک آزمون گروهی و هم چنین اندازه گیری چربیهای مختلف و غلظت قندها در بین ارقام کرمان، ردآلپو(Red Aleppo)، ترابونلا(Trabonella) و برونت (Bronte) گزارش داد که اختلاف معنی دار از نظر طعم و مزه ارقام در بین مزه کنندگان وجود نداشت. در این آزمایش مشخص شد رقم کرمان بیشترین لینولئیک و اسید اولئیک کمتری نسبت به دیگر ارقام دارد، بنابراین از نظر ارزش غذایی یک رقم سالمی خواهد بود. با عین حال این اختلاف هم فقط در حدود 4 درصد بود، رقم کرمان نسبت به دیگر ارقام قند بیشتری داشت که یک مشکل در زمان بو دادن پسته می باشد. ترابونلا نسبت به دیگر ارقام چرب تر و تلخ تر به نظر می رسید و رقم رد آلپو بسیار ترد بود در این آزمایش مشخص شد که رقم کرمان از نظر بافت و محکمی بیشتری نسبت به دیگر ارقام برخوردار بود. (kader et al.,1982)
ارقام اروپایی
ناپولیتانا (Nqpoletana) غالبترین رقم در سیسیل ایتالیا است ارقام دیگری نیز در این منطقه کشت و کار می شود ولی کمتر مورد توجه است. از آن جمله می توان با ارقام اگوستانا (Agostana)، گیراسولا(Gerasda)، نوتالورو (Notaloro)،کاپوسیا (Cappuccia) و فمینلو(Femminello) است. ترابونلا و برونت از ارقام سیسیلیانی با همان خصوصیات هستند رنگ این پسته ها سبز و شکل آنها بادامی ولی کمی کوچکتر از نظر اندازه قطر نسبت به رقم کرمان یا ارقام ایرانی است. اندازه پسته در این ارقام بطور قابل توجهی کوچکتر از رقم کرمان است و کیفیت میوه در شرایط کالیفرنیا بسیار پائین است و دارای پسته های غیر خندان بالایی در بعضی سالها است.اس فاکس (sfax) ماتئور (Mateur) و الگوتار (El-SGuettar) ارقامی هستند که در تونس رشد می کنند ماتئور (Mateur) در بین ارقام دیگر بهترین بوده است و در اسپانیا آزمایش شده است. اس فاکس(sfax) خوشه های محکم و بزرگی تولید می کند اما از نظر اندازه، عملکرد و درصد خندانی نسبت به رقم کرمان ضعیف تر است. آزینا(Aegina) و جدیدترین رقمی که اخیراً معرفی شده است.پونتیکس(pontikis) نام گرفته ارقام است که در یونان رشد می کند. رقم آژینا به نظر می رسد که به قارچ (Botryosphaeriadothidea) بواسطه اینکه در بهار یک رقم زود گلی است حساس باشد رقم پونتیکس بوسیله (C.A.Pontikis) از دانشکده کشاورزی، دانشگاه آتن آزمایش و معرفی شده است. این رقم نسبتاً از نظر اندازه بزرگ است و وزن مغز 5 درصد وزن میوه است و فندقی شکل است از نظر خندانی خیلی بهتر از آژنیا (Aegina) است دارای خندانی بین 90 تا 98 درصد و پوکی بین 5 تا 10 درصد است از نظر میزان پوکی و عملکرد تقریباً مشابه رقم آژنیا است. با این حال در ارتباط با رقم پونتکیس هنوز در خارج از آتن در ارتباط با سازگاری آن مطالعه انجام نشده است. در قبرس عمده ترین رقم لامارکار (Lamarka) است. رقم سیرورا (sirora) در کشور استرلیا در سال 1990 توسط ماگس معرفی و توسعه یافت (Maygz,1990). در استرالیا صنعت پسته هنوز صنعتی کوچک است و توسعه زیادی هم نیافته است لذا این رقم به طور وسیع کشت نشده است.درفلسطین اشغالی کاستل (kastel)و رشتی عمده ترین ارقام کشت شده میباشد که از نظر برخی خصوصیات شبیه رقم کرمان است. در ترکیه رقم ازون(uzun) و کرمیزی(kirmizi) بیشتر مطرح است و رقم ردآلپو ترکی کمتر مورد توجه قرارمی گیرد. در سوریه ردآلپو معمولی ترین رقم است.
ارقام ایرانی
عمده ترین ارقام رشد در ایران ارقام ممتاز، اوحدی و کله قوچی است.اوحدی پسته جذاب وخوبی تولید می کند ولی از نظر اندازه کمی کوچکتر از رقم کرمان است.رقم کله قوچی پسته های بزرگ وعملکرد خوبی داشته و در بین تولید کنندگان پسته کالیفرنیا علاقمندانی پیدا کرده است که این علاقه بیشتر به خاطر اندازه پسته و درصد بالای خندانی است که بهتر از رقم کرمان است.هم چنین رقم اکبری، احمد آقایی،خنجری دامغانی، بادامی ریز زرند، عباسعلی و شاه پسند هم سطح زیر کشت عمده ای را در کشور به خود اختصاص دادند.
ارقام استان سمنان
رقم های عباسعلی،خانی،شاه پسند،خنجری، از ارقام تجاری و اقتصادی با ارزش از این خطه کشور را شامل می شوند.:
خصوصیات رقم خنجری دامغان:Khanjari damghan
این رقم دارای قدرت رشد متوسط و عادت رشد نیمه عمودی می باشد. ارتفاع درخت 314 سانتیمتر (ارتفاع متوسط) و عرض تاج درخت 294 سانتیمتر (عرض متوسط) است: شروع گلدهی در این رقم 21 فروردین ماه (دیرگل) مرحله تمام گل 27 فروردین و طول دوره گلدهی 9 روز است. این رقم از دیرگل ترین رقم ها است. درصد برگهای سه برگچه ای این رقم بسیار بالاست (6/92%). طول برگ 7/153 میلی متر (متوسط) عرض برگ 163 میلیمتر (متوسط)، طول برگچه انتهایی 57/97 میلیمتر (زیاد)، عرض برگچه انتهایی 47/57 میلیمتر (متوسط)، شکل برگچه انتهایی تخم مرغی، طول دمبرگ 1/40 میلیمتر.شکل جوانه گل مخروطی کشیده می باشد. طول خوشه میوه 8/12سانتیمتر (متوسط) و عرض خوشه میوه 4/10 سانتیمتر (متوسط)، قطر دم خوشه 1/8 میلیمتر (متوسط)، تعداد انشعابات اولیه بطور متوسط 8/11 عدد (متوسط) تعداد انشعابات ثانویه روی اولین انشعاب اولیه 8/2 عدد (متوسط)، تراکم خوشه متوسط، وزن خوشه میوه تر 9/54 گرم (کم)، تعداد پسته های خوشه 6/23 (متوسط، وزن پسته خشک هر خوشه 28/17 گرم (کم)، درصد پسته های خندان 2/7% (خیلی کم)، درصد پسته های دهان بسته با مغز کامل 7/26% (خیلی زیاد)، درصد پسته های نیمه مغز 4/61% (بیشترین درصد پسته های نیمه مغز در بین ارقام). درصد پسته های پوک بدون پوست 7/4% (کم) و هیچ پسته پوک با پوستی ندارد. دارای انس خندان 89/25 (متوسط) و انس مخلوط 18/27 (متوسط).تاریخ شروع رشد سریع جنین 10 خرداد و زمان رسیدن میوه ها 1 مردادماه می باشد (جزء زودرس ترین ارقام).نوک میوه با پوست کوتاه، رنگ پوست سبز تا خاکستری بوده و شکاف خوردگی پوست سبز دیده نمی شود. وزن تر میوه با پوست سبز 45/2 گرم (متوسط)، وزن خشک پسته 041/1 گرم (متوسط)، طول پسته خشک 21 میلیمتر (بلندترین طول را در بین ارقام پسته داراست)، عرض پسته خشک 2/12 میلیمتر (متوسط)، شکل پسته خشک کشیده است. موقعیت شکاف خوردن پوست استخوانی فقط در قسمت پشتی است. وزن خشک مغز 537/0 گرم (متوسط)، بافت پوست سبز متوسط و نیروی لازم جهت جدا کردن میوه از دم میوه خیلی زیاد است. درصد وزنی پسته خشک به پسته تر با پوست 4/42%، رنگ رویی مغز سرخ تیره می باشد. محل رسیدن میوه روی پوست سبز از کناره های میوه می باشد. رنگ پوست استخوانی کرم با تیرگی متوسط است

تصویر 1- 2خوشه پسته خنجری
خصوصیات درخت اوحدی: Owhadi
این رقم دارای قدرت رشد متوسط و عادت رشد گسترده می باشد. ارتفاع درخت 5/308 سانتیمتر (متوسط) و عرض تاج درخت 380 سانتیمتر (دارای بیشترین عرض در بین رقمها) است. این رقم مهمترین رقم کاشته شده در استان کرمان بوده و 55 تا 60% کل باغات پسته استان را به خود اختصاص داده است. شروع گلدهی در این رقم 13 فروردین ماه (متوسط گل)، مرحله پایان گلدهی 20 فروردین ودارای طول دوره گلدهی 11 روز است.درصد برگهای سه برگچه ای 6/54% (متوسط) و درصد برگهای پنج برگچه ای 2/39% (زیاد) است. طول برگ 3/162 میلی متر (متوسط) عرض برگ 4/143میلیمتر (کم)، طول برگچه انتهایی 6/82 میلیمتر (متوسط)، عرض برگچه انتهایی 8/45 میلیمتر (کم)، رنگ برگ سبز روشن و شکل برگچه انتهایی بیضی پهن بوده و طول دمبرگ 5/46 میلیمتر (بلند) است.شکل جوانه گل در این رقم مخروطی کشیده می باشد.طول خوشه میوه 4/13سانتیمتر (بلند) و عرض خوشه میوه 9/10 سانتیمتر (متوسط)، قطر دم خوشه 4/8 میلیمتر (متوسط)، تعداد انشعابات اولیه 12 عدد (متوسط)، تعداد انشعابات ثانویه روی اولین انشعاب اولیه 1/1 عدد (خیلی کم)، خوشه تنک، وزن خوشه تر 3/53 گرم (کم)، تعداد پسته های خوشه 7/20 (کم)، وزن پسته خشک هر خوشه 45/21 گرم (کم)، درصد پسته های خندان 9/73% (خیلی زیاد)، درصد پسته های دهان بسته با مغز کامل 4/18% (زیاد)، بدون پسته های نیمه مغز، درصد پسته های پوک با پوست 7/7% (خیلی کم). دارای انس خندان 58/27 (تقریباً زیاد) و انس مخلوط 98/28 (متوسط)است.تاریخ شروع رشد سریع جنین دراین رقم 25 خرداد و زمان رسیدن میوه های آن 12 شهریور می باشد (متوسط رس).
نوک میوه با پوست سبز خیلی کوتاه، رنگ پوست سبز در هنگام رسیدن میوه بنفش تیره و قرمز کم رنگ بوده و شکاف هایی روی پوست سبز دیده می شود، وزن تر میوه با پوست سبز 48/2 گرم (متوسط)، وزن خشک پسته 976/0 گرم (متوسط)، طول پسته خشک 24/18 میلیمتر (کم)، عرض پسته خشک 73/11 میلیمتر (متوسط)، قطر پسته 66/11 میلیمتر (زیاد) تقریباً قطر و عرض پسته با هم مساوی است. شکل پسته خشک کروی است. موقعیت شکاف خوردن پوست استخوانی هم در طرف پشتی و هم در طرف شکمی هم اندازه بوده و وزن خشک مغز 508/.گرم (متوسط) بافت پوست سبز متوسط و نیروی لازم جهت جدا کردن میوه از دم میوه متوسط می باشد. درصد وزنی پسته خشک به پسته تر با پوست 3/39%، رنگ رویی مغز ارغوانی و رنگ پوست استخوانی کرم می باشد.
تصویر2- 2رقم اوحدی
خصوصیات درخت اکبری:Akbari
این رقم دارای قدرت رشد متوسط و عادت رشد گسترده می باشد. ارتفاع درخت 297سانتیمتر (ارتفاع متوسط) و عرض تاج درخت380 سانتیمتر (عرض زیاد) است.شروع گلدهی این رقم 21 فروردین ماه (دیرگل)و مرحله پایان گلدهی آن 26 فروردین ودارای طول دوره گلدهی 11 روز است. درصد برگهای ساده 14/8% (کم)، درصد برگهای سه برگچه ای43 % (متوسط)،در صد برگهای چهار بر گچه ای 8/12%( زیاد درصد برگهای پنج برگچه ای36 % (زیاد)، این رقم دارای طول برگ4/158میلی متر (متوسط)، عرض برگ 4/141 میلیمتر (کم)، طول برگچه انتهایی57/89 میلیمتر (متوسط)، عرض برگچه انتهایی65/48میلیمتر (کم)، طول دمبرگ1/50 میلیمتر (بلند)است. اندازه برگچه انتهایی نسبت به برگچه های جانبی بزرگتر بوده، شکل برگچه انتهایی، نیزه پهن می باشد. طول جوانه گل در این رقممیلیمتر (کم)، شکل جوانه گل کروی می باشد.این رقم دارای طول خوشه میوه 85/9 سانتیمتر (کم) و عرض خوشه میوه 4/7 سانتیمتر (کم)، قطر دم خوشه38/5 میلیمتر (کم)، تعداد انشعابات اولیه بطور متوسط 6/11 عدد (متوسط) تعداد انشعابات ثانویه روی اولین انشعاب اولیه 6/1عدد (کم)، می باشد.خوشه آن متوسط و دارای وزن خوشه میوه تر51/60 گرم (کم)، وزن پسته خشک هر خوشه 15/47 گرم ، دارای بیشترین تعداد پسته خندان (29/34عدد)، درصد پسته های خندان8/81 %( زیاد)، درصد پسته های دهان بسته با مغز کامل5/7 % (کم)، درصد پسته های پوک با پوست6/9% (کم)می باشد.این رقم دارای پسته های درشت باانس خندان20 (کم) است.تاریخ شروع رشد سریع جنین در این رقم 10 تیرماه و زمان رسیدن میوه های آن 31شهریور ماه می باشد (دیر رس).نوک پوست سبز متوسط ، رنگ پوست سبز در هنگام رسیدن میوه قرمز ، وزن تر میوه با پوست سبز 41/48گرم(زیاد) و نیز وزن تر پوست بدون پوست سبز 80/29گرم (زیاد)، وزن خشک پسته 45/1 گرم (زیاد)، وزن پوست سبز3/19 گرم(بیشترین وزن پوست سبز در میان ارقام)، طول پسته خشک 12/22میلیمتر (زیاد)، عرض پسته خشک 61/12 میلیمتر (زیاد)، موقعیت شکاف خودن پوست استخوانی در قسمت شکمی و پشتی مساوی است. شکل پسته مستطیلی کشیده است. درجه خندانی پوست استخوانی زیاد (02/3میلیمتر) ، وزن خشک مغز 75/0 گرم (زیاد)، درصد وزنی پسته خشک به پسته تر با پوست سبز3/46%، بافت پوست سبز نرم و آبدار، رنگ رویی مغز بنفش قهوه ای ، رنگ زمینه مغز زردروشن، رسیدگی میوه از نوک شروع می شود، رنگ پوست استخوانی کرم تیره است.

تصویر3- 2رقم اکبری
تصویر 3- 2خوشه پسته اکبری


دیدگاهتان را بنویسید